Zatrzymanie pojazdu po wykryciu: s.36 IAA a zajęcie z CEMA 1979

Dwie różne procedury

W obu sytuacjach słyszysz, że pojazd jest zatrzymany, ale chodzi o dwa różne reżimy prawne z innymi pismami, organami i terminami. Najpierw ustal z pism Border Force, na jakiej podstawie zatrzymano ciężarówkę.

• Kara za osobę ukrytą (IAA 1999, s.36–37). Cel: zabezpieczenie zapłaty kary cywilnej. Zwolnienie: po zapłacie kar i kosztów zatrzymania albo decyzją county court. Kontakt: Clandestine Entrant Civil Penalty Team.
• Przemyt towarów (CEMA 1979). Cel: przepadek pojazdu użytego do przewozu towarów podlegających zajęciu. Odzyskanie: wniosek o zwrot (restoration) do National Post Seizure Unit (NPSU). Kwestionowanie legalności zajęcia: Notice of Claim w ciągu miesiąca.

Zatrzymanie w związku z karą (Immigration and Asylum Act 1999)

Po wydaniu zawiadomienia o karze Border Force może zatrzymać pojazd, jeśli uzna, że istnieje istotne ryzyko, iż kara nie zostanie zapłacona. Zatrzymania nie stosuje się, gdy złożono zabezpieczenie, które organ uzna za wystarczające (s.36 IAA 1999). Pojazd zostaje zwolniony dopiero po zapłacie wszystkich kar i kosztów zatrzymania (GOV.UK).

Ukarany, właściciel albo inna osoba, której interesy dotyczy zatrzymanie, może wnieść do county court o zwolnienie pojazdu (s.37 IAA 1999). Sąd może go zwolnić między innymi wtedy, gdy:

• zaoferowano wystarczające zabezpieczenie zamiast pojazdu,
• nie ma istotnego ryzyka, że kara i koszty zatrzymania nie zostaną zapłacone,
• na wniosek właściciela, któremu ani jego pracownikowi nie wydano zawiadomienia o karze, sąd uzna zwolnienie za właściwe; bierze wtedy pod uwagę m.in. dolegliwość zatrzymania i odpowiedzialność właściciela.

Ustawa przewiduje też zatrzymanie pojazdów, gdy kara nie zostanie zapłacona w terminie (s.36A IAA 1999). Może ono objąć inne pojazdy używane w działalności przez ukaranego, ale nie stosuje się go, gdy apelacja od kary jest w toku lub może jeszcze zostać wniesiona. Gdy pojazd jest zatrzymany, GOV.UK zaleca od razu napisać do Clandestine Entrant Civil Penalty Team (BF.CECPT@homeoffice.gov.uk). Równolegle pilnuj terminu 28 dni na sprzeciw od daty zawiadomienia IS11.

Zajęcie przy przemycie (CEMA 1979)

Gdy w pojeździe znaleziono towary podlegające zajęciu (np. narkotyki albo papierosy), Border Force może zająć także pojazd użyty do ich przewozu na podstawie Customs and Excise Management Act 1979. Odzyskanie pojazdu to wtedy wniosek o uznaniowy zwrot (restoration), który trafia do National Post Seizure Unit (NPSU) w Plymouth.

1. 1Notice of Claim: jeśli chcesz kwestionować legalność zajęcia, zawiadomienie musi wpłynąć w ciągu miesiąca od zajęcia (GOV.UK). Bez niego zajęcie uznaje się za prawidłowe.
2. 2Wniosek o restoration: powinien wpłynąć w ciągu 45 dni od daty zajęcia (GOV.UK). Jeśli nie masz jeszcze numeru sprawy NPSU, wyślij krótkie pismo wstępne z upoważnieniem pełnomocnika i poproś o numer sprawy oraz kwestionariusz.
3. 3Dowody należytej staranności: weryfikacja zleceniodawcy i ładunku, plomby i linki celne, pisemne instrukcje i szkolenia, monitoring GPS, postoje na bezpiecznych parkingach.
4. 4Decyzja NPSU: zwrot pojazdu (czasem bez opłaty) albo odmowa. Wniosek o ponowne rozpatrzenie (review) musi wpłynąć w ciągu 45 dni od daty decyzji (GOV.UK); dalej przysługuje odwołanie do trybunału.
5. 5Odbiór po decyzji o zwrocie: termin odbioru podaje pismo NPSU, bo publiczne wytyczne GOV.UK nie określają go ogólnie. W znanej nam sprawie z 2026 r. było to 45 dni od daty pisma, a po tym terminie pojazd mógł zostać zutylizowany. Warunki odbioru i kontraktora zawsze podaje pismo w danej sprawie.

Więcej w bazie wiedzy: Procedura i terminy: IS11, sprzeciw 28 dni, apelacja oraz Determination of Objection: co dalej po decyzji Border Force.